BLOCKCHAIN – XƯƠNG SỐNG CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4.0 (phần 5 – Hạn chế)

Image result for blockchain limitations

Các giai đoạn phát triển của blockchain

Blockchain mới được khai sinh từ 2009 cùng với sự ra đời của mạng Bitcoin. Nó mới được chú ý nghiên cứu và phát triển trong vài năm trở lại đây. Blockchain và DLT nói chung đã qua các giai đoạn trưởng thành như sau.

Blockchain 1.0 chính là mạng Bitcoin và là blockchain duy nhất trong suốt nhiều năm từ 2009 đến gần cuối 2013. Đó là một dạng software sơ khai, mới chỉ có lõi công nghệ, còn thiếu nhiều thành phần cơ bản như client, tầng giao diện và tầng ứng dụng. Sau Satoshi Nakamoto (cha đẻ ẩn danh của bitcoin), nhiều đơn vị và nhóm phát triển đang tham gia xây dựng và ứng dụng mạng lưới blockchain cũng như đồng tiền mã hóa của Bitcoin.

Blockchain 2.0 mở đầu với Ethereum, khai sinh năm 2013 bởi Vitalik Buterin (sinh năm 1994) với sự tích hợp smartcontract (hợp đồng thông minh) vào lõi blockchain. Dự án Ethereum được cấp vốn qua hình thức huy động vốn cộng đồng bằng bitcoin. Từ khi ra mainnet đến nay, Ethereum luôn là nền tảng gọi vốn cộng đồng (ICO) lớn nhất thế giới, cho ra đời nhiều dự án nổi tiếng như EOS.io (EOS), Binance (BNB), Cardano (ADA). Hiện nay Ethereum vẫn còn trong giai đoạn phát triển, nhiều lộ trình quan trọng đang chờ phía trước.

Blockchain 3.0 là các nền tảng blockchain + smartcontract và có thêm khả năng tương tác ngoài chuỗi (interoperability), tích hợp các ứng dụng tầng trên dễ dàng. Nổi bật nhất chính là EOS.io, một blockchain software hoàn chỉnh duy nhất tới nay.

Hạn chế của blockchain

Tuy được đánh giá là công nghệ đột phá, có tiềm năng thay đổi thế giới tương lai, nhưng blockchain còn rất nhiều hạn chế, trong đó nổi bật có ba điểm quan trọng bậc nhất.

Đầu tiên là hạn chế về khả năng mở rộng. Các blockchain với cơ chế đồng thuận bằng chứng công việc (Proof of Work) như Bitcoin hay Ethereum có tốc độ xử lý giao dịch rất thấp, khó lòng mở rộng để có thể tìm kiếm các ứng dụng đại trà. Tuy nhiên, nhiều blockchain với cơ chế đồng thuận bằng chứng cổ phần (Proof of Stake) đã cải thiện đáng kể tốc độ xử lý giao dịch toàn mạng lưới. Cùng với đó là các giải pháp sidechain, layer-2 đã giúp mở rộng khả năng của blockchain lên rất nhiều. Ngoài ra, các nền tảng DLT khác như Tangle, Tempo, Hashgraph, Holochain cũng có khả năng mở rộng cao. Tuy nhiên, với DLT, việc ưu tiên mở rộng một mạng lưới thường dẫn đến sự suy giảm về tính an toàn hoặc là phi tập trung. Giả thuyết về Tam đề (Trilemma) Blockchain, nói rằng, chỉ có thể làm tốt được 2 trong 3 yếu tố của một mạng phân tán: tính an toàn (security), sự phi tập trung (decentralization) và khả năng mở rộng (scalability).

Thứ hai là sự giao tiếp giữa các chuỗi hầu như không có. Mỗi blockchain như một hòn đảo cô lập, hoạt động trong một hệ sinh thái riêng lẻ và đóng kín của riêng nó. Hàng chục dự án đã và đang nhắm vào việc tạo ra giao thức kết nối các blockchain. Nổi bật nhất là Cosmos, như là một blockchain hub hay internet of blockchain. Cosmos như là một đầu mối kết nối, thông qua đó các blockchain có thể liên kết và giao tiếp được với nhau. Polkadot cũng là một dự án tương tự sắp ra mắt.

Cuối cùng là vấn đề thiếu các tiêu chuẩn và giao thức cơ bản chung cho blockchain và DLT. Đó là cơ sở để phát triển mạng lưới blockchain có thể kết nối, giao tiếp và cùng thực thi công việc. Internet cần hàng chục năm để phát triển và hoàn thiện IP cho các thiết bị kết nối, www và http cho các website. Hàng trăm ngôn ngữ lập trình web, app, software đã ra đời và biến mất. Cosmos và Polkadot có tiềm năng trở thành những tiêu chuẩn và giao thức chung cơ bản cho blockchain và DLT.

Đừng thần thánh hóa blockchain

Mặc dù ở trên đã nói tới rất tiềm năng ứng dụng to lớn và sâu rộng của blockchain và DLT, chúng ta cũng không nên kỳ vọng vào nó quá nhiều. Không có thứ gì là hoàn hảo tuyệt đối. DLT, với tư cách là một cơ sở dữ liệu, nhưng nó không bao giờ có thể thay thế các cơ sở dữ liệu hiện có. Blockchain không thể lưu trữ những khối lượng dữ liệu lớn, ví dụ, photo hay video. DLT, trái lại bổ sung, thay đổi, đóng vai trò là tầng quản lý quan trọng nhất trong một kiến trúc cơ sở dữ liệu, làm cho nó an toàn hơn, hiệu quả hơn, tin cậy hơn.

Không phải cái gì cũng có thể đưa lên blockchain. Một góc nhìn đơn giản, blockchain chỉ là nơi lưu trữ thông tin (theo một cách thức hoàn toàn mới).

Blockchain không phải tuyệt đối an toàn. Mọi thứ đều có thể bị tấn công. Máy tính lượng tử có thể làm tổn hại thậm chí phá hủy Bitcoin, được cho là mạng lưới lớn duy nhất cho tới nay chưa bị tấn công. Một số thuật toán mã hóa đã chống được các cuộc tấn công lượng tử. Tuy vậy, luôn tồn tại những sự cố đến từ con người. Bất kỳ sản phẩm nào do con người làm ra thì chính con người có thể để lại những sai sót và kẽ hở cho hacker lợi dụng.

Còn tiếp

Tác giả: Thuật Đỗ (PAVEN) – COO & cofounder of KingChain Media, PhD candidate at Hong Kong University of Science and Technology.

Theo dõi chúng tôi:

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*