BLOCKCHAIN – XƯƠNG SỐNG CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4.0 (phần 1)

Tóm tắt: Thế giới đã trải qua hai cuộc cách mạng công nghiệp nhờ máy hơi nước, cơ khí và điện, một cuộc cách mạng công nghệ nhờ máy tính và internet, từ đó nền kinh tế xã hội loài người đã biến đổi cực kỳ sâu rộng. Trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 21, nhân loại tiếp tục chứng khiến những phát minh quan trọng, có ý nghĩa và tiềm năng ứng dụng to lớn, đó là công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ nano, trí tuệ nhân tạo, robotics, in 3D, năng lượng xanh, internet vạn vật và đó là công nghệ blockchain. Câu hỏi thú vị là “công nghệ nào sẽ là nền tảng, là xương sống cho một cuộc cách mạng mới, như cái cách mà máy hơi nước, điện, hay máy tính và internet đã từng làm”? Bài viết này nhằm mục tiêu tìm ra câu trả lời, mà tác giả cho rằng là rất quan trọng để định hướng phát triển công nghệ trong những năm tới sao cho hiệu quả nhất.

Điểm lại 3 cuộc cách mạng công nghiệp và công nghệ đã qua

Đầu tiên là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, bắt đầu ở Anh và lan ra toàn thế giới. Nửa cuối thế kỉ 18, sản xuất hàng hóa, tiêu biểu là dệt may, bắt đầu phát triển mạnh, cùng với đó là sự cải tiến của nhiều công cụ sản xuất. Biểu tượng của thời kỳ đó chính là “máy hơi nước”, thứ máy móc đầu tiên tăng năng suất lao động lên đột biến, tiền đề cho phát minh ra xe lửa và tàu thủy chạy bằng đầu máy hơi nước, có thể vận chuyển được lượng hàng hóa và hành khách nhiều chưa từng có. Trong hơn trăm năm, đầu máy hơi nước là nền tảng, là động lực chủ đạo của cách mạng công nghiệp 1.0, làm gia tăng năng suất lao động đột biến và mở ra sản xuất hàng hóa lớn.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai khởi động vào những thập kỷ sau 1850 trên nền tảng của công nghiệp hóa đời đầu. Nhưng phải đến gần cuối thế kỷ 19, khi động cơ đốt trong và điện – máy phát điện – hệ thống truyền tải điện ra đời thì nó mới thực sự bùng nổ. Điện trở thành biểu tượng của cách mạng công nghiệp 2.0, là cơ sở của các phát minh quan trọng như xe hơi, điện thoại, điện tín, bóng đèn sợi đốt thứ không thể thiếu cho các thành phố sầm uất tràn ngập ánh sáng trong đêm. Điện và động cơ đốt trong (bằng nhiên liệu lỏng) thay thế đầu máy hơi nước, một lần nữa biến đổi công cụ sản xuất, nền công nghiệp, kinh tế, xã hội loài người một cách sâu rộng. Cách mạng công nghiệp lần hai kết thúc khi Chiến tranh thế giới lần thứ nhất nổ ra. Một giai đoạn điều chỉnh và tích lũy bắt đầu.

Từ sau những năm 1960, những phát minh ra chất bán dẫn, máy tính, đã khởi động công nghệ điện tử và công nghệ kĩ thuật số. Thập niên 1970 cho ra đời máy tính cá nhân. Nổi bật nhất là sự xuất hiện của Internet và thập niên 1990 đã mang đến cho loài người cuộc cách mạng về công nghệ thông tin và truyền thông. Internet là tác nhân thúc đẩy công nghệ số và công nghệ máy tính phát triển, từ đó tác động trở lại hạ tầng sản xuất công nghiệp và thượng tầng văn hóa xã hội.

Cái gì tạo ra thay đổi mang tính cách mạng?

Không một phát minh đơn lẻ nào có thể thay đổi thế giới. Tuy nhiên, luôn có và phải có những hạt nhân trung tâm kết nối nhiều phát minh lại với nhau để tạo ra những thay đổi đột phá mang tính cách mạng sâu sắc và rộng rãi. Không phải đơn giản mà máy hơi nước trở thành biểu tượng của cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, điện và động cơ đốt trong là động lực chính của cách mạng công nghiệp lần hai, máy tính và internet là trung tâm của cách mạng công nghiệp và công nghệ lần thứ ba. Dù bản chất và hoàn cảnh lịch sử khác nhau, nhưng các phát minh đó đều có hai đặc điểm chung quan trọng.

Thứ nhất, phát minh phải mang tính chất nền tảng, gốc rễ cho một sự thay đổi toàn diện và triệt để. Từ những khung cửi quay tay, những công cụ dùng sức người là chính, máy hơi nước mang tới khái niệm đầu tiên về máy móc, nền tảng thay thế sức người và sức động vật, biến đổi toàn diện các xưởng sản xuất lớn và giao thông vận tải. Điện và động cơ đốt trong thay thế vai trò của đầu máy hơi nước, một lần nữa tạo ra bước nhảy vọt trong sản xuất và vận tải, ngoài ra còn kết nối thông tin qua điện tín, giúp loài người có ánh sáng làm việc ban đêm. Máy tính và công nghệ kĩ thuật số ra đời, thay thế một số tính toán trong bộ não con người, nhanh, hiệu quả và chính xác hơn rất nhiều. Internet mở ra kỷ nguyên công nghệ thông tin xuyên biên giới chưa từng có trong lịch sử, gần như thay thế phần lớn hệ thống lưu trữ, truyển giao và trao đổi thông tin bằng thư từ, sách báo giấy trước đó.

Thứ hai, phát minh phải có tính kết nối sâu rộng các công nghệ khác, làm trung tâm cho một hạ tầng công nghiệp – công nghệ mới. Máy hơi nước, sau này là động cơ đốt trong, là trái tim vận hành của cả xưởng sản xuất, của tàu xe. Điện – hệ thống điện không chỉ là năng lượng, mà còn như trái tim của tất cả các máy móc phương tiện sau 1900. Máy tính, có thể coi như là bộ não thay thế con người trong việc tính toán, điều khiển và vận hành các nhà máy. Máy tính cùng với internet, bộ đôi này là phương tiện cơ bản, không thể thiếu trong cách mạng công nghệ thông tin, tác động tới gốc rễ và hỗ trợ toàn bộ cái cách con người ghi chép, lưu trữ, truyền tải thông tin và giao tiếp.

Các công nghệ nổi bật nhất hiện nay là gì và tầm ứng dụng, ảnh hưởng của chúng như thế nào? Xin mời quí độc giả theo dõi phần 2 của bài viết sẽ được đăng tải trong những ngày tới.

Tác giả: Thuật Đỗ (PAVEN) – COO & cofounder of KingChain Media, PhD candidate at Hong Kong University of Science and Technology.

Theo dõi chúng tôi:

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*